Schaamte beperkt zich nooit tot geld. Het werkt door in alles wat dichtbij komt. Bij mij uitte dat zich ook in relaties. Zolang contact oppervlakkig bleef, voelde het veilig. Maar zodra het serieuzer werd, haakte ik af. Niet omdat de ander iets fout deed, maar omdat ik niemand wilde betrekken bij wat ik verborgen hield.
Mijn naam is Joost. Sinds oktober 2024 ben ik betrokken bij de Rondkomers, waar ik vanuit mijn eigen ervaring lessen geef en me inzet voor verschillende initiatieven. In Geen Cent, Geen Schaamte schrijf ik eerlijk vanuit mijn eigen kijk over verschillende thema’s rondom schulden, voor wie ermee leeft en wie ermee werkt.
Ik hield de regie door afstand te creëren. Niet openlijk, maar subtiel. Minder delen. Minder plannen maken. Minder toekomst. Op het moment dat nabijheid iets van mij vroeg, koos ik voor terugtrekken. Schaamte overtuigde me ervan dat eerlijk zijn te veel zou zijn voor de ander. En dus hield ik mensen op afstand, terwijl ik van binnen verlangde naar gezond contact.
In liefdesrelaties werd dat patroon duidelijk Zodra het gesprek dieper ging, zodra vragen over toekomst, geld of stabiliteit dichterbij kwamen, sloot ik me af. Ik noemde het onafhankelijkheid, maar het was vermijding. Ik wilde niemand meesleuren in mijn chaos. Wat ik niet inzag, was dat ik daarmee ook de ander geen keuze gaf.
Diezelfde afstand werkte door in mijn familie. Contact bleef bestaan, maar werd onduidelijk. Zij voelden heel erg dat er iets speelde, maar kregen er geen grip op. Ik gaf halve antwoorden, veranderde van onderwerp of hield het luchtig. Niet omdat ik niet wou, maar uit schaamte. Toch liet die vaagheid diepe sporen na. Onbegrip groeide. Machteloosheid ook.
Wat schaamte met relaties doet, is dat het misverstanden creëert. Mensen gaan invullen wat jij niet zegt. En hoe langer je zwijgt, hoe groter de afstand wordt. Ik dacht dat ik mezelf beschermde, maar in werkelijkheid liet ik anderen in het duister staan. Dat kostte vertrouwen, nabijheid en rust. Voor hen, maar ook voor mij.
Er kwam een moment waarop ik moest erkennen dat ik hier zelf verantwoordelijkheid in droeg. Mijn verleden verklaarde waarom ik moeite had met openheid, maar het rechtvaardigde niet dat ik mensen buiten hield. Verantwoordelijkheid nemen betekende ook hier: eerlijk worden over wat ik wel en niet aankon. Niet alles oplossen, maar wel laten zien waar ik stond.
Toen ik voorzichtig begon te delen, veranderde voorzichtig het contact. Niet ineens alles goed, niet zonder spanning, maar wel eerlijker. De afstand werd benoemd in plaats van gevoeld. Schaamte verloor kracht waar waarheid ruimte kreeg.
Ik heb geleerd dat relaties niet stukgaan op problemen, maar op buitensluiten. Op niet durven zeggen: dit is mijn werkelijkheid. Nabijheid vraagt moed. En die moed begint bij stoppen met afstoten wat je eigenlijk nodig hebt.
Misschien herken je het: afstand houden om jezelf te beschermen. Vraag jezelf eens af wie je daarmee buiten houdt. Relaties vragen geen perfectie, maar eerlijkheid. Durf één iemand dichterbij te laten dan je gewend bent. Niet om alles op tafel te gooien, maar om niet langer alleen te dragen wat te zwaar voor je is. Want echte verbinding begint waar jij stopt met afstoten.
Herkenbaar, voor jou of voor iemand anders?
Je staat er niet alleen voor. De Rondkomers zijn er voor je.
